Allah, sonsuz gücünün tecellisi olarak dünyayı ayrıntılarla donatmıştır. Rabbimiz yaşadığımız olaylarda ve canlı-cansız varlıkların yaşamlarında o kadar çok detay yaratmıştır ki, insan bu detayların arasında derin tefekkürlerde bulunmazsa, sebeplerin kendiliğinden işlediğini sanabilir ve olayları kendisi kontrol etmeye çalışabilir. Yaşadığı sorunları kedisinin çözüme ulaştırıdığını sanıp, istediği gibi sonuç elde edemediğinde bunu kendinden bilip, sıkıntıya düşebilir.
İnsan çok önemli ve zor bir sorunla yüzyüze gelebilir. Ancak bu durumda dahi olsa da sıkıntıya düşmesi, tedirgin olması yersizdir. Çünkü Rabbimiz herşeyi bir kaderle yaratmıştır ve kişinin başına gelen sorunu çözümüyle beraber hazırlamıştır. Çözüm, Rabbimiz’in belirlediği zaman ve koşullarda olması gerektiği gibi olacaktır.
“Senin içinde olduğun herhangi bir durum, onun hakkında Kur'an'dan okuduğun herhangi bir şey ve sizin işlediğiniz herhangi bir iş yoktur ki, ona (iyice) daldığınızda, Biz sizin üzerinizde şahidler durmuş olmayalım. Yerde ve gökte zerre ağırlığınca hiçbir şey Rabbinden uzakta (saklı) kalmaz. Bunun daha küçüğü de, daha büyüğü de yoktur ki, apaçık bir kitapta (kayıtlı) olmasın.’’ (Yunus Suresi, 61)
İnsan kaderi kabul etse de etmese de Rabbine boyun eğmiştir. Allah “Cebbar’’ isminin tecellisi olarak yeryüzündeki ve gökyüzündeki tüm alemleri belirlediği kaderle kontrol eder. Bu yüzden insanın dünyanın yükünü alıp, olayları kontrol ettiğini sanma duygusunun sıkıntısını yaşamak yerine Rabbine teslim olması en akılcı olanıdır.
“Hiç şüphesiz, Biz herşeyi kader ile yarattık.’’ (Kamer Suresi, 49)
Ama bu durum yanlış anlaşılmamalıdır. İnsan “Nasılsa herşey kaderle yaratılmış, o halde benim bir şey yapmama gerek yok’’ mantığıyla yaklaşırsa hata etmiş olur. Kaderin açıklaması bu değildir. Örneğin bir kişi olumsuz bir olayı önlemek için elinden gelen bütün tedbirleri almalı, ancak tedbiri, sebepleri ve sonucu yaratanın Allah olduğunu unutmamalıdır. Rabbimiz tedbirin en iyisinin alınmasını farz kılmıştır. Zira Peygamber Efendimiz (sav), inkarcılara karşı savaşırken savunma yapmak için en iyi tedbirleri almış, ancak asla bütün bunların kendiliğinden gerçekleştiği gafletine düşmemiştir. Bu yüzden Peygamberimiz (sav) ve yanındaki sahabeler, zor gibi görünen olaylar karşısında hüzünlenmemiş, yılgınlığa kapılmamışlardır.
“Onları siz öldürmediniz, ama onları Allah öldürdü; attığın zaman sen atmadın, ama Allah attı. Mü'minleri Kendinden güzel bir imtihanla imtihan etmek için (yaptı.) Şüphesiz Allah, işitendir, bilendir.’’ (Enfal Suresi, 17)
Yine insan bu bilinçle sadece Allah rızası için yaşaması gerektiğini anlayacaktır. Çünkü Allah kaderi, insanın başına gelenleri ve diğer tüm detayları insanın imtihanı için yaratmıştır. Kişinin başına gelen tüm olumsuzluklar aslında Allah’ın kulunu eğitmek, Kendini hatırlatmak, ahirette cennette olabilmesi için yaratmıştır. Bunun şuurunda olan kişi olumsuzlukları bir güzellik olarak değerlendirecek ve hayır görmeye çalışacaktır.
“… Olur ki hoşunuza gitmeyen bir şey, sizin için hayırlıdır ve olur ki, sevdiğiniz şey de sizin için bir şerdir. Allah bilir de siz bilmezsiniz.’’ (Bakara Suresi, 216)
İnsan yine bir iftiraya uğrayabilir, insanlar tarafından yanlış anlaşılabilir. Böyle bir durumda da kadere inanan insan, tüm bunları bir hayırla yaratıldığını bilir, temiz olduğunu kanıtlamak için sebeplere sarılır ancak insanların düşüncelerini değiştirecek olanın Allah olduğunu bilir, sıkıntıya düşmez. Allah “Adl’’ isminin bir gereği olarak asla kullarının haksızlığa uğramasına izin vermez, yapılan haksızlığı dünyada göstermese bile, hesap günü ortaya getirir. Allah bir ayetinde yaşadığımız küçücük bir olayın dahi hesap günü ortaya getireleceğini şöyle bildirir:
"Ey oğlum, (yaptığın iş) gerçekten bir hardal tanesi ağırlığında olsa da, (bu,) ister bir kaya parçasından ya da göklerde veya yer(in derinliklerinde) de bulunsa bile, Allah onu getirir (açığa çıkarır). Şüphesiz Allah, latif olandır, (herşeyden) haberdardır." (Lokman Suresi, 16)