İnsanların genelinde haksızlığa uğrama korkusu vardır. İnsan yaşadığı olayları farklı yönleriyle değerlendirirse, haksızlığa uğradığına dair birçok konu bulabilir. Ve bu durum insanda saplantı haline gelebilir. Kişi daha hiçbir olay yaşamadan, ileride haksızlığa uğrayacağı konuların listesini çıkarır. Yada eskiden yaşamış olduğu bir olayı sürekli düşünerek, kendini rahatsız eder. Bu psikolojideki insan, zamanla daha çok şeytanın esiri haline gelir. Bu da kişiyi Allah’tan uzaklaştıran bir tavırdır.

Bu psikolojik rahatsızlığın temel nedeni, din ahlakından uzaklaşılmasıdır. Ancak insanların geneli bu durumu başka nedenlere bağlamakta ve çözümler aramaktadırlar. İnsanın bu rahatsızlıktan kurtulabilmesi için yanlışlarını kabullenmesi, samimi olarak Allah’a yönelmesi gerekmektedir.

İnsanın sürekli haksızlığa uğrayacağı hissine kapılmasının diğer bir nedeni de, kendini beğenmesindendir. Kişi eğer kendini çevresindeki insanlardan daha zeki, daha güzel, daha bilgili görüyorsa, en iyisini hak ettiğini düşünür ve sürekli bir kıyas yarışına girer. Sürekli çevresindeki insanların eksiklerini, kendi mükemmel özelliklerini arar. Eğer kendince hak ettiği değeri görmezse haksızlığa uğradığını düşünür. Bu insanlar da haset de vardır. Bu duygularını bazen gizli yaşarken, bazen açık açık ifade ederler. Sonuçta bu ahlak da insanı yoran, yıpratan bir davranış bozukluğudur. Bu yüzden bu kişilerin ilk önce kendini beğenme rahatsızlığından kurtulmaları gerekmektedir. Bunun için Allah’a sığınmaları yeterli olacaktır. Rabbimiz bir ayetinde büyüklenmenin akılsızca bir tavır olduğunu şöyle haber verir:

“Yeryüzünde böbürlenerek yürüme; çünkü sen ne yeri yarabilirsin, ne dağlara boyca ulaşabilirsin.’’ (İsra Suresi, 37)

Bilginin, aklın, güzelliğin, zenginliğin, iktidarın gerçek sahibi Allah’tır. Bu yüzden son derece aciz yaratılan insanın enaniyetini yapacağı hiçbir konusu olmamalıdır. İnanan insan bunun bilinciyle hareket etmeli, kıskançlıktan ve kibirden şiddetle kaçınmalıdır.

İnsanın bu ahlaktan kurtulmasına diğer bir vesile de, kadere imandır. Zira  Allah’ı hakkıyla takdir eden bir insan, kaderi de anlamış demektir. Hayatımız boyunca yaşadığımız her olay, muhatap olacağımız insanlar, bize bahşedilen nimetler hepsi de kaderin içindedirler. Allah evrenin her bir köşesini ilmiyle kuşatmıştır. O’nun kontrol etmediği hiçbir varlık yoktur. Bunun bilinciyle yaşayan insan, her an Allah’ın kendisiyle beraber olduğunu hissedecektir. Bu yüzden huzurlu ve güvende olacaktır.

İnsan Allah’tan bir lütuf olan kader gerçeğini anlamazlıktan gelirse, hayatı kendisine zindan eder. Kendisini savunmasız hisseder. Bundan dolayı sürekli kendisini koruma eğiliminde olur. Olayların ve insanların kendi kendilerine var olduklarını düşünen insan, sürekli bunları kontrol etme telaşına girecektir. Bu da insanı tedirgin, huzursuz, mutsuz bir yaşama sürükler. Bazı insanlar ister bu gerçeğe inansınlar, ister inanmasınlar, Allah Cebbar ismiyle kullarını dilediği kaderde yönlendirmektedir.

“Hiç şüphesiz, Biz herşeyi kader ile yarattık.’’ (Kamer Suresi, 49)

Rabbimiz her şeyi imtihan için yaratmıştır. Başımıza gelen, olumsuz gibi görünen olayları da Allah bizleri denemek için var etmektedir. Bu yüzden inanan insan hakkının yendiğini düşündüğü olaylarda Rabbine sarılmalı, imtihan olduğunu bilmeli, kesinlikle kıskançlıktan sakınmalıdır. Zira birçok nimete sahip bir insanın üzerinde de, daha iyi bir insan muhakkak vardır. Örneğin çok bilgili bir insan olabilirsiniz, ancak bundan dolayı büyüklenmemeli, bu bilgiyi verenin Allah olduğunu unutmamalısınız. Rabbimiz’in bu konuyla ilgili haber verdiği ayet şöyledir:

“…Biz dilediğimizi derecelerle yükseltiriz. Ve her bilgi sahibinin üstünde daha iyi bir bilen vardır.’’ (Yusuf Suresi, 76)

İnsan bu gerçeklerle yaşamını şekillendirdiğinde, hem dünyayı güzel yaşar, hem de ahiret hayatında kurtuluş bulur.